≡ Trzy codzienne nawyki, które mogą szkodzić nerkom. Jeden z nich łatwo przeoczyć ➤ Brain Berries

Nerki należą do najbardziej zapracowanych narządów w ludzkim organizmie. Każdego dnia filtrują krew, pomagają usuwać zbędne produkty przemiany materii i dbają o utrzymanie właściwej równowagi płynów oraz elektrolitów. Mimo to większość z nas przypomina sobie o ich istnieniu dopiero wtedy, gdy pojawiają się niepokojące objawy lub wyniki badań odbiegają od normy. Tymczasem kondycja nerek zależy również od pozornie błahych decyzji podejmowanych każdego dnia.

Zbyt mała ilość wypijanych płynów, nieostrożne stosowanie leków czy zaniedbywanie zdrowia metabolicznego mogą z czasem zwiększać ryzyko problemów z układem moczowym. Nie oznacza to jednak, że każdy taki nawyk automatycznie prowadzi do choroby. Znaczenie mają między innymi wiek, ogólny stan zdrowia, przyjmowane preparaty i indywidualne predyspozycje.

O zagrożeniach związanych z codziennymi przyzwyczajeniami mówi również brazylijski specjalista Julio Cesar Luchmann, który szczególną uwagę zwraca na nawodnienie, samodzielne przyjmowanie leków oraz równowagę mikrobioty jelitowej. Co warto wiedzieć o tych czynnikach i jak rozsądnie wspierać pracę nerek, nie ulegając popularnym mitom dotyczącym ich „oczyszczania”?

Trzy zagrożenia dla nerek, które często bagatelizujemy

Jednym z najważniejszych warunków prawidłowej pracy nerek jest odpowiednie nawodnienie. Julio Cesar Luchmann, brazylijski specjalista zajmujący się między innymi fitoterapią, wskazuje niedostateczne picie wody jako jeden z najczęściej lekceważonych problemów. Jego ostrzeżenie ma uzasadnienie, choć określanie odwodnienia mianem „trucizny” jest jedynie obrazową metaforą.

Kiedy organizm otrzymuje zbyt mało płynów, mocz staje się bardziej zagęszczony. Sprzyja to powstawaniu kryształów, z których mogą tworzyć się kamienie nerkowe. Poważne odwodnienie może również ograniczyć dopływ krwi do nerek i doprowadzić do ich ostrego uszkodzenia. Nie oznacza to jednak, że każda osoba pijąca niewiele wody automatycznie zachoruje.

Drugim zagrożeniem jest nieprzemyślane przyjmowanie leków. Szczególnej ostrożności wymagają niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen czy naproksen. Stosowane zbyt często, w nadmiernych dawkach lub podczas odwodnienia mogą negatywnie wpływać na czynność nerek. Ryzyko jest większe u osób starszych oraz pacjentów z istniejącymi chorobami.

Nie należy jednak zakładać, że każdy antybiotyk szkodzi nerkom. Niektóre preparaty wymagają dostosowania dawki do ich wydolności, dlatego ważne jest przestrzeganie zaleceń lekarza. Samodzielne przedłużanie kuracji lub łączenie różnych środków bez konsultacji nie jest dobrym pomysłem.

Trzecia kwestia dotyczy jelit. Coraz więcej badań wskazuje na istnienie powiązań między mikrobiotą jelitową a funkcjonowaniem nerek. Zaburzenia składu mikroorganizmów, określane jako dysbioza, mogą sprzyjać powstawaniu substancji, których nadmierne gromadzenie wiąże się z przewlekłą chorobą nerek.

Naukowcy analizują między innymi rolę metabolitów bakteryjnych i procesów zapalnych. Zależność jest jednak złożona: choroba nerek również może zmieniać środowisko jelitowe. Nie ma wystarczających dowodów, by uznać samą dysbiozę za bezpośrednią przyczynę niewydolności nerek u zdrowych osób.

Ile wody potrzebują nerki? Nie istnieje jedna idealna ilość

Popularne zalecenie, by codziennie wypijać określoną liczbę szklanek wody, wydaje się proste. W rzeczywistości zapotrzebowanie na płyny zależy od wielu czynników: masy ciała, aktywności fizycznej, temperatury otoczenia, diety i stanu zdrowia.

Czasami wykorzystuje się wzory uwzględniające wagę. Jeden z nich zakłada następujące wartości:

Na pierwsze 10 kilogramów masy ciała przypada 100 ml płynów na kilogram.
Na kolejne 10 kilogramów przyjmuje się 50 ml na kilogram.
Powyżej 20 kilogramów dolicza się 20 ml na każdy następny kilogram.

Według takiego przelicznika osoba ważąca 70 kilogramów otrzyma wynik około 2,5 litra płynów dziennie. To jednak jedynie orientacyjny sposób szacowania, a nie uniwersalna norma medyczna. Nie powinien być automatycznie stosowany do niemowląt, osób z chorobami przewlekłymi ani pacjentów wymagających ograniczenia płynów.

Warto pamiętać, że organizm czerpie wodę również z jedzenia. Zupy, warzywa, owoce i inne napoje pomagają zaspokoić codzienne potrzeby.

U zdrowych dorosłych pomocna może być obserwacja pragnienia i koloru moczu. Zazwyczaj jasnożółta barwa wskazuje na odpowiednie nawodnienie, choć nie jest niezawodnym wskaźnikiem.

Osoby z zaawansowaną chorobą nerek lub niewydolnością serca mogą natomiast potrzebować ograniczenia płynów. W takich sytuacjach zwiększanie ilości wypijanej wody bez konsultacji może być niebezpieczne.

Co jeść, aby wspierać nerki? Produkty, które warto znać

Zdrowe nerki nie potrzebują specjalnych kuracji oczyszczających. Same odpowiadają za usuwanie zbędnych produktów przemiany materii. Odpowiednio skomponowana dieta może natomiast wspierać ich prawidłowe funkcjonowanie.

W codziennym jadłospisie warto uwzględnić różnorodne warzywa i owoce. Produkty zawierające dużo wody mogą dodatkowo pomagać w utrzymaniu nawodnienia. Wśród popularnych propozycji znajdują się:

ogórki i arbuz, dostarczające znacznych ilości wody;
gruszki i ananas, urozmaicające dietę;
seler naciowy i kapusta, stanowiące źródło błonnika;
buraki i szparagi, dostarczające składników odżywczych;
natka pietruszki, którą można dodawać do codziennych posiłków;
napar z hibiskusa, będący alternatywą dla słodzonych napojów.

Żaden z tych produktów nie ma jednak udowodnionej zdolności do samodzielnego „detoksykowania” nerek. Ich wartość wynika przede wszystkim z miejsca, jakie zajmują w zbilansowanej diecie.

Równie istotne jest ograniczanie nadmiaru soli, kontrolowanie ciśnienia tętniczego i dbanie o prawidłowy poziom cukru we krwi. To właśnie nadciśnienie i cukrzyca należą do głównych czynników ryzyka przewlekłej choroby nerek.

Osoby z rozpoznaną chorobą nerek powinny dobierać dietę indywidualnie. Niektóre produkty bogate w potas lub fosfor mogą wymagać ograniczenia, zależnie od wyników badań i stopnia zaawansowania choroby.

Najważniejsza pozostaje regularność. Rozsądne nawodnienie, ostrożność podczas przyjmowania leków, różnorodne posiłki i badania kontrolne mają większe znaczenie niż modne kuracje oczyszczające. Nerki pracują nieustannie, dlatego najlepiej wspierać je codziennymi, konsekwentnymi nawykami.