Najsłabsza grupa krwi: osoby, które ją mają, żyją najkrócej? Naukowcy wyjaśniają

Czy grupa krwi może zdradzić, jak długo będziemy żyć? Choć brzmi to jak sensacyjna przepowiednia, naukowcy od lat badają związki między grupami krwi a ryzykiem występowania różnych chorób. Niektóre wyniki sugerują, że określone grupy mogą wiązać się z większą podatnością na problemy sercowo-naczyniowe, zaburzenia krzepnięcia czy wybrane nowotwory. Czy oznacza to jednak, że istnieje jedna „najsłabsza” grupa krwi, której posiadacze żyją krócej od pozostałych?

Odpowiedź jest bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać. Grupa krwi jest jedną z wielu cech biologicznych człowieka, ale nie stanowi wyroku ani wiarygodnej prognozy długości życia. Znacznie większe znaczenie mają codzienne nawyki, ogólny stan zdrowia, warunki życia i dostęp do opieki medycznej.

Sprawdźmy więc, co rzeczywiście wiadomo o związku grup krwi z długością życia, skąd biorą się niepokojące nagłówki i czy osoby posiadające określoną grupę powinny szczególnie uważać na swoje zdrowie.

Czy naprawdę istnieje najsłabsza grupa krwi?

W medycynie nie funkcjonuje oficjalna klasyfikacja dzieląca grupy krwi na silne i słabe. Najbardziej znany układ AB0 obejmuje cztery podstawowe grupy: A, B, AB oraz 0. Różnią się one obecnością określonych antygenów na powierzchni czerwonych krwinek. Dodatkowo uwzględnia się między innymi czynnik Rh, istotny przy transfuzjach i w opiece nad kobietami w ciąży.

Naukowcy zauważyli jednak, że grupy krwi mogą mieć związek z ryzykiem niektórych schorzeń. Nie oznacza to, że jedna grupa jest ogólnie gorsza od pozostałych. Ta sama cecha biologiczna może wiązać się z wyższym ryzykiem jednego problemu zdrowotnego i niższym ryzykiem innego.

Dlatego określenie „najsłabsza grupa krwi” jest przede wszystkim medialnym uproszczeniem, a nie terminem medycznym.

Grupa A a długość życia – co pokazują badania?

W niektórych badaniach populacyjnych grupa A była powiązana z większym ryzykiem określonych chorób w porównaniu z grupą 0. Dotyczy to między innymi części schorzeń układu krążenia oraz wybranych nowotworów, zwłaszcza raka żołądka. Nie oznacza to jednak, że każda osoba z grupą A zachoruje lub będzie żyła krócej.

Ważne jest rozróżnienie między ryzykiem względnym a rzeczywistym prawdopodobieństwem choroby. Nawet jeśli badanie wykazuje statystycznie większe ryzyko w jednej grupie, indywidualne zagrożenie może pozostawać niewielkie. Znaczenie mają również wiek, palenie papierosów, dieta, aktywność fizyczna i obciążenia rodzinne.

Nie ma wystarczających podstaw naukowych, aby uznać grupę A za tę, której posiadacze żyją najkrócej.

Grupa B – czy jej posiadacze rzeczywiście żyją krócej?

Ciekawych, choć niejednoznacznych wyników dostarczyło badanie opublikowane w „American Journal of Clinical Pathology”. Naukowcy przeanalizowali dane zmarłych pacjentów jednego szpitala i zauważyli, że osoby z grupą B były mniej liczne w starszych grupach wiekowych. Zaobserwowano również mniej korzystną krzywą przeżycia w porównaniu z pozostałymi grupami krwi.

Nie można jednak na tej podstawie stwierdzić, że grupa B skraca życie. Badanie obejmowało ograniczoną populację szpitalną, a jego wyniki nie muszą odzwierciedlać sytuacji całego społeczeństwa. Co więcej, inne analizy nie potwierdzają jednoznacznie takiej zależności.

Dlaczego grupa krwi może wpływać na ryzyko chorób?

Jednym z najlepiej poznanych mechanizmów jest związek grup krwi z procesem krzepnięcia. Osoby posiadające grupy A, B lub AB mają przeciętnie wyższe stężenia czynnika von Willebranda i czynnika VIII niż osoby z grupą 0. Białka te uczestniczą w tworzeniu skrzepów, dlatego ich poziom może wpływać na ryzyko zakrzepicy.

Duże badanie wykorzystujące dane UK Biobank, obejmujące ponad 400 tysięcy uczestników, wykazało związek grup A i B ze zwiększonym prawdopodobieństwem występowania zdarzeń zakrzepowo-zatorowych w porównaniu z grupą 0. Nie oznacza to jednak, że posiadacze tych grup muszą zachorować.

Grupa krwi jest tylko jednym z wielu czynników biologicznych. Znaczenie mają także choroby przewlekłe, predyspozycje genetyczne, masa ciała oraz styl życia. Dlatego lekarze nie oceniają ryzyka zakrzepicy wyłącznie na podstawie układu AB0.

Co mówią duże badania dotyczące śmiertelności?

Jedno z ważniejszych badań przeprowadzono w ramach projektu Golestan Cohort Study, obejmującego ponad 50 tysięcy osób. Naukowcy zaobserwowali, że uczestnicy z grupami innymi niż 0 mieli statystycznie wyższe ryzyko zgonu, szczególnie z przyczyn sercowo-naczyniowych.

Po uwzględnieniu innych czynników różnica w ogólnej śmiertelności wynosiła około 9 procent w ujęciu względnym. Nie oznacza to jednak, że osoby te żyły o 9 procent krócej. To dwa zupełnie różne wskaźniki.

Wyniki badań mogą również zależeć od struktury populacji, wieku uczestników i występowania innych chorób. Z tego powodu pojedyncza analiza nie wystarcza, aby stworzyć uniwersalny ranking grup krwi według długości życia.

Czy grupa 0 jest najkorzystniejsza dla zdrowia?

W części badań osoby z grupą 0 wykazują mniejsze ryzyko zakrzepicy niż posiadacze pozostałych grup. Nie oznacza to jednak, że ich krew jest „najsilniejsza” ani że są chronione przed poważnymi chorobami.

Niższe stężenie niektórych czynników krzepnięcia może bowiem wiązać się również z odmiennym ryzykiem krwawień. Korzyść obserwowana w jednym obszarze zdrowia nie musi więc oznaczać przewagi we wszystkich pozostałych.

Grupa 0 nie daje gwarancji długowieczności, podobnie jak grupa A, B czy AB nie przesądza o wcześniejszej śmierci.

Co naprawdę pomaga żyć dłużej?

Znajomość własnej grupy krwi jest ważna, szczególnie w kontekście transfuzji i określonych sytuacji medycznych. Nie powinna jednak prowadzić do niepotrzebnego niepokoju.

Znacznie większy wpływ na zdrowie mają czynniki, na które możemy oddziaływać: regularna aktywność fizyczna, zbilansowana dieta, odpowiednia ilość snu, unikanie palenia oraz kontrolowanie ciśnienia tętniczego i poziomu cholesterolu.

Warto także korzystać z badań profilaktycznych i konsultować niepokojące objawy z lekarzem. Najważniejszy wniosek jest prosty: nauka nie potwierdza istnienia jednej grupy krwi, której posiadacze nieuchronnie żyją najkrócej. Długowieczność zależy od znacznie bardziej złożonego zestawu czynników niż oznaczenie widniejące na wyniku badania krwi.

Weryfikacja faktów: Przegląd badań opublikowany w „BMC Medicine” wskazuje, że związki między grupami krwi a stanem zdrowia mają różną siłę dowodową. Wyniki dotyczące konkretnych chorób nie powinny być automatycznie interpretowane jako dowód krótszego życia.

Uwaga redakcyjna: Zaproponowany tytuł jest chwytliwy, ale jego druga część sugeruje naukowo potwierdzoną zależność, której nie wykazano. Dlatego w artykule zastosowano znak zapytania i przedstawiono wyniki badań wraz z ich ograniczeniami.

Objętość: Tekst został przygotowany z myślą o wymaganych przedziałach 100–150 słów we wstępie oraz 600–700 słów w części głównej. Dokładna liczba słów nie została jednak zweryfikowana automatycznie.