Trong các tác phẩm văn học Trung Quốc, thuật ngữ “Tiên đan” hay thuốc “trường sinh” thường được nhắc đến như một phương thức giúp con người “cải lão hoàn đồng”, “trẻ mãi không già”. Vậy thuốc “trường sinh” có thật hay không, và nếu có thì thành phần của loại thuốc này là gì?
Cách đây vài năm, các chuyên gia khảo cổ Trung Quốc đã phát hiện nhiều di tích và hiện vật văn hóa trong một ngôi mộ cổ được khai quật, trong đó có “thuốc trường sinh bất tử”. Chủ nhân của ngôi mộ là một phụ nữ khoảng bốn mươi tuổi, người có lẽ đã dành cả cuộc đời để luyện “tiên đan”. Bên cạnh đó, do quy mô lớn của ngôi mộ và nhiều hiện vật văn hóa có giá trị, chủ nhân ngôi mộ này có thể thuộc tầng lớp xã hội cao lúc bấy giờ.
Tuy vậy, khi kiểm nghiệm “tiên đan”, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng “tiên đan” chứa rất nhiều kim loại nặng như chu sa, thủy ngân và chì. Do đó, sử dụng lâu dài loại thuốc “trường sinh” này không những không mang lại những lợi ích về sức khỏe như mong đợi mà còn có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Có lẽ vì vậy mà nhiều vị vua trong lịch sử, như vua Ung Chính, đã đột ngột qua đời, có thể do họ đã sử dụng “thuốc trường sinh bất tử” trong một thời gian dài.
Theo các nhà nghiên cứu, người Trung Quốc thời xưa có thể đã theo đuổi ba phương pháp chính để chế tạo thuốc “trường sinh” với mong muốn được “trẻ mãi không già”.
Dùng thảo dược
Đây là phương pháp sử dụng dược tính của nhiều loài thảo dược quý hiếm với mong muốn gia tăng tuổi thọ. Chẳng hạn, họ có thể sử dụng nấm linh chi như một loại “thần dược”, dùng nhân sâm để tăng cường sức khỏe hay thạch quyết minh, loại hạt thường được dùng để làm thuốc bổ mắt. Tuy vậy, hiện chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh khả năng “cải lão hoàn đồng” hay giúp con người trường sinh từ những thảo dược này.
Dùng khoáng chất
Với nhận thức khi đó, người Trung Quốc cho rằng các khoáng chất có thể có tác dụng “trường sinh” và vì vậy, họ đã sử dụng các khoáng chất này để tăng cường sức khỏe. Các khoáng chất mà họ thường dùng là vàng, thủy ngân hay chu sa. Tuy vậy, việc tiêu thụ các kim loại này thực tế lại có thể gây độc cho cơ thể, đặc biệt là thủy ngân và chu sa.
Luyện đan tổng hợp
Đây là biện pháp sử dụng kết hợp nhiều loại nguyên liệu như thảo dược, khoáng chất và thậm chí cả xác chết của các loại động vật để điều chế “tiên đan”. Tuy vậy, sự kết hợp này cũng chưa được chứng minh bằng bất kỳ tài liệu khoa học nào.
